Po kim konie dziedziczą maść?

Wiele miłośników koni przy wyborze swojego pupila kieruję się rodowodem, jednak maść dla znacznej części kupców także odgrywa kluczową rolę. Kto nie chciałby konia o wspaniałym rodowodzie i rzadko spotykanym umaszczeniu. Co dokładnie rozumiemy przez słowo umaszczenie? Jest to nic innego jak kolor sierści, grzywy, a także ogona, który jest dziedziczony genetycznie przez źrebaka. Na początku konie miały jednolity odcień umaszczenia, jednak gdy ludzie zaczęli udomawiać te zwierzęta powstało więcej krzyżówek różnych maści.

Jak dokładnie zachodzi proces dziedziczenia maści?

Dziedziczenie maści jest zależne przede wszystkim od genów, których w przypadku omawianych zwierząt jest aż 30. Każdy koń otrzymuję połowę cech po matce i połowę cech po ojcu. Czynnikami odpowiedzialnymi za wyróżnienie się danej cechy jest:

  • recesywność – są to cechy ukazywane tylko i wyłącznie w układzie homozygotycznym,
  • dominacja – cechy, które są przenoszone na nowy organizm przez gen dominujący i są tworzone już w układzie heterozygotycznym,
  • epistaza – jest to wzajemne hamowanie działania jednego genu przez inny gen. Rozumiemy przez to, iż gdy cecha ma zostać ujawniona w umaszczeniu konia musi wystąpić jedna kopa allelu dominującego lub dwie kopie allelu recesywnego. 

Proces dziedziczenia maści jest niezwykle skomplikowanym i złożonym czynnikiem, gdyż nie zawsze w przypadku epistazy  może uzewnętrznić się dana cecha. Również geny epistatyczne mają ogromny wpływ, gdyż współdziałają one na siebie wzajemnie. Kolor jest uzależniony także od występowania pigmentu w skórze konia, ponieważ jeśli dany osobnik ma grzywę, kopyta lub ogon koloru białego oznacza to, iż w tych częściach ciała nie posiada pigmentu.

Rodzaje genów, które mają wpływ na umaszczenie konia:

Można wyróżnić trzy podstawowe grupy genów, które są przede wszystkim odpowiedzialne za dany rodzaj umaszczenia konia. Ze względu na efekt fenotypowy można wyróżnić:

  • podstawowe, czyli geny Agouti Extension, jest to czarny koń krzyżówka, czyli inaczej mówiąc umaszczenie kare, gniade i kasztanowate, pierwszy gen odpowiedzialny jest za rozmieszczenie pigmentu, który znajduję się na skórze, grzywie i ogonie, zaś gen Extension jest odpowiedzialny za produkcję pigmentu .
  • rozjaśniające, czyli gen Cream, który daje umaszczenie jak sama nazwa wskazuje kremowe, izabelowate, jelenie, a także perłowe. Możemy wyróżnić także gen Dilution, który jest genem dominującym i przynosi umaszczenie bułane, gen Silver Dapple jest także genem dominującym , który sprawia, iż umaszczenie przybiera odcień srebrny. Kolejnym genem jest Flaxen jest on odpowiedzialny za rozjaśnianie brązowych pigmentów z grzywy i ogona. Ostatnim genem z grupy rozjaśniających jest gen Champagne, który sprawia, iż koń ma szampański odcień.
  • maskujące, czyli wzory białej sierści. Są to geny, które przyczyniają się do depigmentacji niektórych obszarów jak np. tylko sierści w połączeniu z barwnymi grzywami i ogonami, dzięki czemu powstaje tzw. maść dereszowata. Można wyróżnić z nich także gen białości White, który daje umaszczenie białe u wszystkich koni, można wyróżnić także gen siwienia Grey, który przyczynia się do powolnego siwienia źrebiąt z powodu osłabienia produkcji pigmentu.

Możemy wyróżnić również geny plamistości odpowiedzialne za powstawanie odbarwień zazwyczaj w miejscu ogona lub grzywy. Powodują one także często pojawienie się białych włosów w połączeniu z umaszczeniem jednolitym. Możemy wyróżnić np. gen Roan, który jest odpowiedzialny za pojawieniem się pojedynczych siwych włosów przy umaszczeniu zasadniczym. Dobrze nam znana maść dereszowata jest spowodowana genem Rabicano , który sprawia, iż siwe włosy zostają w połowie pomieszane z tymi w kolorze podstawowym. Geny, które odpowiedzialne są za plamistość niektórych maści to także geny Frame, Sabino i Splash Overo. Wszystkie trzy odmiany powodują powstawanie plam w różnych obszarach ciała zwierzęcia jak np, pojawienie się plam na bokach, nogach lub w górnej części ciała. Wyróżniamy także gen Tobiano. Jest on odpowiedzialny za maść srokatą, która słynie z plam na grzbiecie o różnej wielkości jednak regularnych kształtach. Ostatnim genem Leopard Complex przyczynia się do powstawania wszelkich plam i cętek. 

Reklama

Plamy występujące tylko miejscowo – czy to możliwe?

Rodzajów umaszczeń jest bardzo wiele ze względu na sporą ilość krzyżowania różnych genów. Istnieją jednak odmiany koni, które posiadają miejscowe plamy, mogą one występować tylko na osobnikach o umaszczeniu podstawowym, czyli na koniach karych, gniadych lub kasztanowatych. Ze względu na rodzaje plam można wyróżnić skarpetkę, pończoszkę i koronkę, które występują na nogach konia, są to plamy pozbawione pigmentu, czyli są po prostu białej barwy. Istnieją także plamy umiejscowione bezpośrednio na pysku są to m.in łysina, chrapka, gwiazdka, latarnia i strzałka. Te często spotykane wybarwienia na pyskach lub nogach Waszego podopiecznego są spowodowane ucieczką pigmentu z określonych obszarów.

Czy istnieją maści, które są ściśle związane z daną rasą?

Jak już wiadomo, umaszczenie jest spowodowane genetycznym dziedziczeniem i nie są one zależne od większości ras, jednak istnieją określone rasy koni, które mają ściśle przypisane maści. Najpopularniejszymi z nich są np. maść kara u koni fryzyjskich, gdyż nie jesteśmy w stanie spotkać konia o tej rasie który nie jest barwy czarnej. Następnie możemy wyróżnić maść srokatą, która jest ściśle związana z rasą pinto, maść tarantowata często jest właśnie kojarzona z końmi rasy appaloosa. Także popularne konie haflinger są zawsze maści kasztanowatej z jasną grzywą i ogonem. 

Reklama

Jak więc możemy zobaczyć istnieją rasy, które mają do siebie ściśle przypisane umaszczenia. Pozwala to na łatwe rozpoznanie danej rasy, gdyż są rodzaje koni, których nie zobaczymy w innym umaszczeniu.

Umaszczenie danego konia nigdy nie jest przypadkowe, gdyż wszystko to sprawa genów dominujących i recesywnych. Także epistaza ma ogromny wpływ na umaszczenie zwierzęcia.

Zapisz się na newsletter!

Autor: Redakcja

Reklama

Podobne artykuły

Reklama

Czytaj dalej

Czym jest hot spot u psa?

Hot spot u psa występuje częściej, niż można by przypuszczać! Kiedy głaszczesz, czeszesz, czy sprawdzasz [...]

Dodaj komentarz

Reklama